نام هاى سوره ي مباركه ي حمد/عناوين قرآني PDF چاپ نامه الکترونیک

نام هاى سوره ي مباركه ي حمد
نام هاى مشهور: ام الكتاب، فاتحة الكتاب، سبع المثانى و حمد. نام هاى غيرمشهور:فاتحة القرآن، القرآن العظيم، الوافيه، الكافيه، الشافيّة، الشفاء، الصلواة، الدّعاء، الاساس، الشكر، الكنز، النور، السئوال، تعليم المسألة، المناجات، التفويض، سورة الحمد الاولى و الحمد القصرى است.

بررسى جايگاه ومحتواى اين سوره نشان مى دهدكه وجه تسمّيه ي آن به هر يك از اين نام ها ناشى ازمناسبت هاى موجود در معارف آن و يا جايگاه ويژه سوره است.(1)

عناوين قرآني:
در كتاب جمال القراء به بعضي از عناوين در قرآن اشاره شده است، آن عناوين عبارتند از:
ميادين، بساتين، مقاصير، عرائس، دبابيج و رياض. كه توضيح هر يك را ذيلا به عرض مى رسانيم.

1ـ ميادين قرآن) ميادين جمع ميدان،به سوره هايى گفته مى شود كه: با «الم» آغاز مى شود.

2ـ بساتين قرآن) بساتين جمع بوستان،و به سوره هايى گفته مى شود كه: با «المر» آغاز گردد.
3ـ مقاصير قرآن) مقاصير جمع قصر،به معنى رواق و ايوان، به سوره هايى گفته مى شود كه، با مادّه ي «حمد» آغاز مى شود.

4ـ عَرائِسِ قرآن) عرائس جمع عروس، به سوره هايى گفته مى شود كه: با ذكر «تسبيح» آغاز مى شود.

5ـ دَبابيج قرآن) دبابيج جمع ديباج به معنى حرير و ديبا، به سوره ي مباركه ي آل عمران گفته شده است.

6ـ رياض قرآن) رياض جمع روضه به معنى باغ و بوستان، به سوره هايى كه به آن هامفصّل گفته اند اطلاق مى شود و گفتيم كه مفصّل سوره هاى كوچك قرآن است.(2)

چند سئوال:
الف) خواندن چه سوره هايي در نماز، جايز نيست؟
چهار سوره است كه خواندن آن ها در نماز جايز نيست:
1ـ سوره سجده 2ـ سوره فصّلت 3ـ سوره نجم 4ـ سوره علق.

ب)چهار سوره اي كه به تنهايى در نماز كفايت نمى كند كدامند؟
1ـ سوره فيل 2ـ سوره قريش 3ـ سوره ضحى 4ـ سوره الم نشرح.
به اين معنى كه اگر كسى سوره فيل را بعد حمد نماز بخواند بايد لايلاف را نيز بخواند و اگر كسى بخواهد سوره ضحى را بخواند بايد سوره الم نشرح را نيز بخواند.

هم چنين در نماز واجب جايز نيست بعد از حمد، سوره قل هو الله احد و يا سوره قل يا ايها الكافرون را شروع كرد آن ها را قطع كند و سوره ي ديگر بخواند ليكن اگر سوره ي ديگرى را شروع كرد به خواندن تا نصف نرسيده مى تواند آن را رها كرده و سوره ديگربخواند. ولى اگر به نصف رسيد آن را نمى تواند رها كند بلكه بايد همان سوره را تمام نمايد.(3)

ج)سوره هايى كه به نام حيوانات نام گذارى شده،كدامند؟
پنج سوره ي قرآن هر كدام به نام حيوانى نام گذارى شده است:
1ـ سوره ي مباركه ي بقره (يعنى گاو) 2ـ سوره ي مباركه ي نحل يعنى(زنبورعـسل) 3ـ سـوره ي مـباركه ي نـمل يعـنى (مـورچه) 4ـ سوره ي مباركه ي عنكبوت 5ـ سوره ي مباركه ي فيل.

د) هفت سوره اى كه پيامبر اكرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) را قبل از پيرى طبيعى، به پيرى زودرس مبتلا كرد، كدامند؟
در مجمع البـيان آمده اسـت: از پـيامبر اكرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) سئـوال شد: يا رسول الله! چه قدر شما زود پير شديد؟
حضرت فرمود: سوره هود و نظاير آن مرا پير كرد.
سپس سئوال شد چه چيز اين سوره ها شما را پير كرده؟ فرمود:
در سوره هود، آيه ي «فَاسْتَقِمْ كَما اُمِرْتَ» يعنى در انجام مأموريتت ثابت و پايدار باش و در سوره هاى ديگر هم به خاطر اهوال روز قيامت.

ه) سوره هايى كه اهوال قيامت در آن آمده است به قرار زير است.
1ـ سوره هاي مباركه ي واقعه 2ـ عم يتسائلون 3ـ الحاقه 4ـ غاشيه 5ـ مرسلات 6ـ تكوير 7ـ سوره هود كه امر به استقامت در انجام مأموريت كرده است.(4)

و) سوره هايى كه لفظ الله در آن ها نيست كدامند؟
در قـرآن مجيـد(2701) مرتـبه لفـظ «الله» آمـده است غـير از «بِسْمِ اللهِ الرَّحمن الرَّحيم» و از ارقام فوق (382) مورد آن در سوره مباركه بقره است و (2419) مورد آن در (85) سوره ديگر است غير از بيست و نه سوره. 29سوره اي  كه كلمه «الله» در آن نيامده است به قرار زير است.
1ـ قمر 2ـ الرحمن 3ـ واقعه 4ـ قلم 5ـ قيامت 6ـ مرسلات 7ـ نباء 8ـ عبس 9ـ مطفّفين 10ـ الطارق 11ـ فجر 12ـ بلد 13ـ اليل 14ـ ضحى 15ـ انشراح 16ـ قدر 17ـ زلزال 18ـ عاديات 19ـ قارعه20ـ-عصر 21ـ تكاثر 22ـ فيل 23ـ قريش 24ـ ماعون 25ـ كوثر 26ـ كافرون 27ـ تبت 28ـ فلق 29ـ ناس

ز) سوره هاى مكى و مدنى كدامند؟
قرآن مجيد يك مرتبه تماماً در شب قدر نازل شده، چنانچه خداوند متعال در سوره قدر مى فرمايد:
اِنا اَنْزَلْناهُ فى لَيْلَةِ الْقَدْرِ 
يعنى ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم.

و مرتبه ديگر تدريجاً سوره به سوره و آيه به آيه، ظرف 23 سال در مدّت نبوّت رسول اكرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) در مقاطع مختلف: شب، روز، سفر، حضر،جنگ و صلح نازل شده است.
قسمتى از سوره ها و آيات در مكّه معظّمه و قسمتى ديگر از آيات و سوره ها در مدينه نازل شده كه آن چه در مكّه نازل شده را مكى و آن چه در مدينه نازل شده را مدنى مى گويند.